Het komt gelukkig zelden voor, maar áls het gebeurt, is snel en adequaat handelen van levensbelang. In deze blog lees je wat je moet doen wanneer een kind getroffen wordt door een hartstilstand. Wat zijn de verschillen met een hartstilstand bij volwassenen? Mag je bij een kinderreanimatie een AED inzetten? En hoe zit dat eigenlijk bij een zwangere vrouw? We leggen het je stap voor stap uit.

Hoe vaak komt een hartstilstand bij kinderen voor? 

Hartstilstanden bij kinderen komen gelukkig weinig voor. De Amerikaanse Hartstichting meldt bijvoorbeeld dat jaarlijks 350.000 Amerikanen een hartstilstand buiten het ziekenhuis krijgen. Bij ongeveer 7.000 (of 2%) van deze gevallen gaat het om kinderen. De Nederlandse Reanimatie Raad schat in dat er in Nederland jaarlijks 300 kinderreanimaties plaatsvinden buiten het ziekenhuis. Kortom, hoewel hartstilstanden bij kinderen dus voorkomen, gebeurt dit veel minder vaak dan bij volwassenen.

Wat veroorzaakt een hartstilstand bij kinderen?

Volgens de Amerikaanse Hartstichting wordt hartfalen bij kinderen meestal veroorzaakt door aangeboren hartafwijkingen. Ook kunnen sommige andere medische aandoeningen bij kinderen hartafwijkingen of schade aan het hart veroorzaken. Daarnaast benadrukt de organisatie dat hartstilstanden bij kinderen vaak komen door ademhalingsproblemen en shock, waarna uiteindelijk een hartstilstand optreedt. Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad is juist bij kinderen beademing essentieel.

Hoe verschilt kinderreanimatie van reanimatie bij een volwassene?

Bij reanimatie van kinderen gelden andere richtlijnen dan bij volwassenen. Zo begin je bij een kind altijd met vijf beademingen, terwijl je bij een volwassene direct start met borstcompressies. Deze richtlijn bestaat omdat een hartstilstand bij een kind vaak het gevolg is van een ademhalingsprobleem, terwijl het bij volwassenen meestal gaat om een onderliggend hartprobleem. Na de vijf beademingen geef je bij een kind 15 borstcompressies, gevolgd door twee beademingen. Dit ritme van 15:2 herhaal je vervolgens. Bij volwassenen is die verhouding 30:2. Ook dat verschil is bedoeld om kinderen extra zuurstof te geven. Deze richtlijnen voor kinderreanimatie zijn afkomstig van de Nederlandse Reanimatie Raad.

Het bovenstaande geldt voor kinderen vanaf één jaar. Bij baby’s volg je deze richtlijnen ook, maar voer je de borstcompressies uit met twee duimen. 

Als je niet getraind bent in kinderreanimatie, is het bij kinderen ook mogelijk om de richtlijnen voor volwassenen te volgen, waarbij je lichtere compressies en kleinere beademingen geeft. 

Vanaf het moment dat iemand er uitziet als een volwassene, gebruik je altijd de richtlijnen voor volwassenen. 

Mag je een AED inzetten bij een kind?

Ja. Zowel bij volwassenen als bij kinderen is het belangrijk om een AED in te zetten bij een hartstilstand als die beschikbaar is. De Amerikaanse Hartstichting benadrukte in een artikel uit 2018 bijvoorbeeld dat een nieuw onderzoek heeft laten zien dat kinderen vaker een hartstilstand overleven wanneer er wel een AED wordt ingezet dan wanneer dat niet het geval is. Het artikel benoemt bovendien dat mensen bij jonge kinderen mogelijk vaker bang zijn om een kind verder schade toe te brengen door een AED in te zetten. ‘Mensen willen niet iets fout doen. Maar alles wat je doet helpt’, aldus hoofdonderzoeker dr. Rossano in het artikel. 

De Nederlandse Reanimatie Raad benadrukt in haar richtlijnen uit 2025 dat wanneer een kind plotseling in jouw bijzijn het bewustzijn verliest, er waarschijnlijk sprake is van een hartstilstand door een hartritmestoornis, waarbij een AED het leven van het kind kan redden. In dat geval raadt de NRR aan om een AED te halen als die binnen een minuut beschikbaar is. In andere gevallen raadt de organisatie aan om, als een kind niet reageert en niet normaal ademt, te starten met de reanimatie en, zodra er een omstander komt, aan diegene te vragen om een AED te halen.

Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad is het beter om bij kinderen onder de acht jaar wanneer mogelijk een AED in te zetten die een kinderstand heeft. De schok voor volwassenen is voor jonge kinderen namelijk sterker dan voor deze leeftijdsgroep wordt aangeraden. Geadviseerd wordt om een AED in te zetten met elektroden die voor alle leeftijden geschikt zijn, zodat je geen essentiële tijd hoeft te besteden aan het wisselen van elektroden.

Als er geen AED in de buurt is die geschikt kan worden gemaakt voor kinderen, kun je alsnog een AED voor volwassenen inzetten. Het is immers altijd beter om iets te doen, dan niets. 

Wanneer een jong kind makkelijk op de zij gedraaid kan worden, adviseert de de Nederlandse Reanimatie Raad om de voorste elektrode tegen het midden van de borstkas te plakken en de achterste elektrode midden op de rug, tussen de schouderbladen. Aangeraden wordt om hetzelfde te doen wanneer de elektroden te groot zijn voor de borstkas van het kind.

Als een kind ouder is dan acht jaar, wordt aanbevolen om altijd de AED voor volwassenen in te zetten.

Wanneer is een AED geschikt voor jonge kinderen?

Mag je een AED inzetten wanneer een vrouw zwanger is?

Ja. Het is heel belangrijk voor zowel moeder als kind om snel een AED in te zetten wanneer nodig. De Nederlandse Reanimatie Raad beveelt aan om bij zwangerschap het normale reanimatieprotocol voor volwassenen te volgen. De schok is veilig voor de baby.

Het is altijd beter om iets te doen dan niets.

Kortom, een hartstilstand bij een kind komt weinig voor. Toch kunnen ook kinderen een hartstilstand krijgen, bijvoorbeeld als gevolg van onderliggende hartziekten. Daarnaast speelt ademhaling bij kinderen vaker een rol. Effectieve reanimatie en beademing zijn daarom bij kinderen van extra groot belang. En ook een AED kan een essentiële aanvulling zijn. En het belangrijkste? Bel altijd de hulpdiensten en laat je vooral niet tegenhouden door twijfel en angst. Het is altijd beter om iets te doen dan niets.